سيد حسين مدرسى طباطبائى ( گردآورى )
19
قم نامه ( مجموعه مقالات ومتون درباره قم ) ( فارسى )
جالب توجه و نمايانندهء نيرومندى و اقتدار فرمانروايى مستقل قم در آن روزگار است . روش فرمانروايى امراء اين خاندان براساس همزيستى مسالمتآميز با همهء قدرتهاى متضاد پيرامون منطقه استوار بوده ، و ازاينرو با آنكه دورهء حكومت آنان از پرآشوبترين دورانهاى تاريخ ايران و بخصوص براى مناطق مركزى با قرار گرفتن در ميان چند نيروى متخاصم زمينهاى مخاطرهآميز بود روش فوق موجب شد كه در تمامى اين كشمكشها و منازعات - همچنان كه در جامع التواريخ حسنى است - قم و پيرامون آن هرگز سم ستور نبيند « 1 » . آنان گاه براى دفع حملات نيروهاى مهاجم پيرامون منطقه و به مقتضاى مصالح وقت با قدرتهاى دور نزديك مىشده « 2 » و بههرحال معمولا با ديگر نيروهاى هم عصر خود به صلح و صفا روزگار مىگذرانيدهاند . امراء اين خاندان چنانكه از آثار بازمانده و القاب و اوصاف آنان نيز آشكار است مردمانى دانشدوست ، هنرپرور و درويش ، و ازاينرو در مناطق مجاور نيز از احترامى شايسته برخوردار بودهاند . تجديد حيات قم پس از ويرانگرى و قتل عام عظيم و وحشيانهء مغول تا حدودى بسيار زياد مرهون خدمات اين خاندان است . آثار خوبى كه از آنان تاكنون در گوشه و كنار قم برجاى مانده و در پايان بحث بدان اشاره خواهد رفت نمايانندهء خدمات شايستهاى كه دودمان مزبور نسبت به اين شهر انجام دادهاند .
--> ( 1 ) . جامع التواريخ حسنى : 399 ر نسخهء ياد شدهء پيش . ( 2 ) . حافظ ابرو : 188 عكس 2869 و 128 عكس 3732 دانشگاه . سرگذشت سومين امير خاندان در همين بحث .